Behandeling van artrose

Heeft een kat of hond eenmaal artrose, dan is er reeds een slijtageproces ingezet dat niet meer terug is te draaien. Wel kan het met de juiste preventieve maatregelen, ingrepen en pijnbestrijding worden afgeremd, zodat de levenskwaliteit en levenslust van het dier sterk zijn te verbeteren. Aan de hand van onderzoek zal de dierenarts bekijken welke behandeling, of combinatie van behandelingen, het meest geschikt is.

1. Gezond gewicht

Uit onderzoek is gebleken dat overgewicht een belangrijke factor is bij gewrichtproblemen. Als uw dier overgewicht heeft, heeft hij of zij door jarenlange overbelasting van de gewrichten meer kans om artrose te ontwikkelen. En als er eenmaal artrose is dan zal het gewricht bij een dier met overgewicht ook veel sneller slijten en pijnlijker zijn. Dit komt niet alleen door de hogere belasting van de gewrichten, maar ook worden er in het vetweefsel stoffen geproduceerd die de gewrichtsontsteking en kraakbeenafbraak direct verergeren. Gemiddeld worden honden met artrose 2 jaar eerder ingeslapen als zij daarnaast ook overgewicht hebben. Het bereiken of behouden van een gezond gewicht is daarom een belangrijk onderdeel van het behandelplan. Om af te vallen moet de opname van de energie verminderd worden en moet het verbruik toenemen. Kort gezegd komt dit neer op minder eten en meer bewegen. Door zowel het overgewicht als de artrose zullen de dieren van nature echter minder willen bewegen, wat het afvallen moeilijker kan maken. Een speciaal afvaldieet kan hierbij helpen en op de praktijk kunnen wij u ook (kosteloos) begeleiding aanbieden. Het blijkt dat wanneer het overgewicht verminderd wordt de klachten vaak duidelijk afnemen en dieren hierdoor soms ook minder medicatie meer nodig hebben.

2. Fysiotherapie

Doel is voorkomen van piekbelasting en overbelasting. Wellicht heeft u gemerkt dat uw dier meer last heeft na een uitbundig spel en na lang bewegen. In het algemeen is regelmatige en gecontroleerde beweging het beste voor dieren met artrose: liever meerdere keren per dag een korte ronde dan één keer een lange wandeling en daarbij zoveel mogelijk rechtlijnig bewegen (zoals wandelen of rustig fietsen aan de lijn) en zo min mogelijk traplopen, (in de auto) springen, snel optrekken en remmen of korte draaien maken. Deze bewegingen geven namelijk een hoge piekbelasting voor de gewrichten. Aan de andere kant is het wel belangrijk om dieren met artrose voldoende in beweging te houden. "Stilstaan is achteruitgang" wordt ook wel gezegd. Het behoud en versterken van spieren zorgt namelijk voor ontlasting van de gewrichten. Artrose betekent dus niet dat uw hond nóóit meer mag spelen, maar andere vormen van beweging zijn wel veel beter voor de gewrichten. Het doel is dus om een goede balans te vinden. Een fysiotherapeut kan u helpen om deze goede balans te vinden. Zo krijgt u advies over het bewegen, een aantal pijndempende massagetechnieken wat u zelf kan toepassen en de juiste spierversterkende oefeningen die specifiek passen bij de locatie van de artrose van uw hond.

Aanpassen bewegingspatroon katten

Voor katten is het een stuk lastiger om het bewegingspatroon aan te passen. Voor hen is het vooral belangrijk om piekbelastingen (zoals snelle draaien) niet te stimuleren en u zou bijvoorbeeld krab- of ligplekken kunnen creëeren waarvoor de kat niet eerst ergens op hoeft te springen.

3. Ontstekingsremmende en pijnstillende medicijnen

Een ontstekingsremmer of non-steroid inflammatory drug (NSAID) zoals bv. Rimadyl, Trocoxil ,Metacam, Cimalgex, Previcox,...) heeft meerdere functies. Aan de ene kant remt het de ontsteking in het gewricht en aan de andere kant werkt het pijnstillend. Vooral bij dieren die elke dag stram en startkreupel zijn, is dit geen overbodige luxe.
Als eigenaar is het niet altijd makkelijk om te beoordelen of uw dier pijn heeft. Het zal immers zelden janken als het pijn heeft. Daarom hieronder de belangrijkste tekens van pijn bij de hond en kat.

Chronische pijn bij de hond

• rusteloos zijn
• stiller zijn dan normaal, meer teruggetrokken en minder vrolijk
• moeilijk overeind komen en moeite met springen
• minder graag bewegen
• stijve gang aan het begin van de wandeling
• niet graag trap lopen

Chronische pijn bij de kat

• minder actief
• minder soepel bewegen
• onzindelijk zijn (ineens naast de bak plassen of ontlasten)
• minder speels
• agressiever of minder aanhankelijk
• meer slapen
• minder springen of lang twijfelen alvorens te springen

Continu gebruik van ontstekingsremmers

Het advies is om het continue gebruik van de ontstekingsremmer na een paar maanden af te bouwen naar een onderhoudsdosering waarop de hond of kat het goed op doet. Het telkens opstarten en stoppen van ontstekingsremmer zorgt ervoor dat de medicatie steeds minder effect heeft en dat is zeer onwenselijk. Als uw dier continu een ontstekingsremmer inneemt, zullen we jaarlijks de lever-en nierwaarden controleren. Dit kan bijvoorbeeld tesamen met de jaarlijkse vaccinatie. Alle medicaties kunnen bijwerkingen hebben, maar dezen wegen vaak niet op tegen het positieve effect van de ontstekingsremmer.

4. Voeding en voedingssupplementen

• Omega 3 vetzuren hebben een natuurlijke ontstekingsremmende werking en in de juiste dosering hebben ze een bewezen klinisch effect. Dezen kunnen in voeding verwerkt zitten (Hills J/D, Hills metabolic-Mobility of Royal Canin Mobility C2P+). Ze kunnen ook apart gegevens worden. Doils joint voor de hond en Catoils joint voor de kat bevatten hoge dosis EPA en DHA (vetzuren).
• UC-II, is een bestanddeel dat lijkt op een stofje dat vrijkomt bij gewrichtsschade. Normaal komt het lichaam hier niet mee in contact  en ziet het als iets lichaamsvreemds. Dit wekt een overgevoeligheidsreactie en daardoor ontsteking op. Door het toedienen van UC-II raakt het lichaam in 1-2 maanden langzaam aan de prikkel gewend en dooft de felle reactie van het lichaam uit. Bij veel honden zien we dat de artroseklachten duidelijk minder zijn zolang we de UC-II blijven toedienen.
• Glucosamine en chondroïtine zijn bouwstenen van gezond kraakbeen die aan het dieet kunnen worden toegevoegd maar er is geen duidelijk  wetenschappelijk bewijs dat het supplementeren hiervan verbetering geeft bij de hond en kat met artrose.
• Hyaluronzuur is een glucosaminoglycaan, het hoofdbestanddeel van gewrichtsvloeistof. Het houdt water vast, waardoor een soort gelei ontstaat wat een smerende en dempende werking heeft in het gewricht. Het kan als supplement worden toegediend, maar op specialistische klinieken eventueel ook direct in het gewricht worden gespoten. Het effect bij honden is nog onduidelijk.
• Groenlipmosselextract bevat ook veel glucosaminoglycanen. Er zijn aanwijzingen dat deze stof ook klachten bij artrose kan verminderen, maar dit is nog niet met onderzoek aangetoond.

Daarnaast bestaat er ook Flexadin Advanced, een innovatief product dat type II collageen bevat en daarmee de afbraak van kraakbeen afremt.

Voedingssuplementen

Wanneer u uw hond of kat een voedingssuplement gaat geven, is het belangrijk om de juiste middelen te kiezen. Niet alle producten bevatten namelijk een voldoende hoge concentratie van de werkzame stoffen of ze bevinden zich in een vorm die niet door de darmen kan worden opgenomen (zoals vaak het geval is met humane middelen). Voor zowel het speciale dieet als de losse supplementen geldt dat het ongeveer een maand duurt voordat de stoffen effect zullen hebben. Als uw dier al duidelijk kreupelheid laat zien dan is een voedingssupplement alleen vaak niet voldoende om de klachten weg te nemen, maar het kan ondersteunend zeker een waardevolle aanvulling zijn.

5. Chirurgie

Het is zeer belangrijk om de onderliggende oorzaak van de arthrose aan te pakken. U kan daarbij denken aan het stabiliseren het gewricht, een standcorrectie of het verwijderen van losse botfragmenten uit het gewricht. Soms is er al arthrose aanwezig op het moment dat de onderliggende oorzaak hiervan vastgesteld is.  Zelfs dan zijn er nog verschillende mogelijkheden om de levenskwaliteit te verbeteren. Ondanks de arthrose loont het moeite om het onderliggende probleem aan te pakken, zodat de progressie van de arthrose afgeremd wordt.

Gewricht volledig vervangen door een prothese

Een andere optie is om het gewricht volledig te vervangen door een prothese, zoals bij het plaatsen van een nieuwe heup. Ook kan het pijnlijke heupgewricht bij kleine honden en katten weggenomen worden. Er is dan geen pijnlijk bot-op-bot-contact meer en de dieren worden snel pijnvrij na deze ingreep. Een standcorrectie kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat het gewricht anders belast wordt, zodat de pijnlijke helft van het gewricht gespaard wordt. Dit wordt met de PAUL techniek in de elleboog toegepast. Tot slot kunnen sommige gewrichten chirurgisch vastgezet worden met plaat en schroeven. Vooral de pols, hak en de schouder lenen zich hier goed voor. Een operatie kan de levenskwaliteit bij deze dieren aanzienlijk verbeteren.

6. Ondersteunend

Er zijn verschillende dingen mogelijk om de gewrichten met artrose zoveel mogelijk te ontzien. Hieronder hebben wij er een paar voor u op een rijtje gezet:

• Een orthopedisch kussen (gevuld met traagschuim) in de mand leggen, zodat uw hond zo comfortabel mogelijk kan liggen.
• Bij koud weer een hondenjas aandoen, omdat kou de gewrichtsstijfheid kan verergeren.
• Als uw hond te zwaar is om in en uit de auto te tillen kunt u een loopplank met antisliplaag gebruiken om te voorkomen dat uw dier steeds moet springen.
• Speciale braces kunnen worden aangemeten om aangetaste gewrichten zoveel mogelijk te ontlasten tijdens de beweging.